Oorlogsomstandigheden

Het archief van de Jan van Nassau bevat een map met als titel oorlogsomstandigheden.

In die map zitten 107 documenten, voornamelijk brieven (circulaires, zouden we nu zeggen) van het Departement van Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming en berichten van de Gemeente Utrecht. Degene die de documenten verzamelde - het is niet bekend wie dat deed - ordende ze op onderwerpen.

Het is niet duidelijk waarom uitgerekend deze documenten bewaard werden. Ze geven geen compleet beeld van de oorlogsomstandigheden. Toch vonden we het de moeite waard deze verzameling integraal te publiceren.

De documenten brengen de oorlogsomstandigheden heel dichtbij. Soms betreft het dan heel triviale zaken. De documenten 30 en verder gaan bijvoorbeeld over distributieaangelegenheden. Maar de oorlogsomstandigheden komen vooral heel dichtbij bij het lezen van de documenten 53 en 54 (de Joden-paragraaf) en ook 60 tot en met 66: Oranjehuis, insignes, vlag- en feestbetoon, schoolfeestjes. De documenten maken concreet op welke wijze er in het onderwijs onder de oorlogsomstandigheden geleefd, gewerkt en gereageerd moest worden.

Hieronder eerst de authentieke tekst van de inhoudsopgave. Daaronder diezelfde inhoudsopgave met daarbij doorklikmogelijkheden naar de documenten. Klik hier voor die inhoudsopgave.

In de documenten komt enige malen de naam Van Dam voor. Hij was de secretaris-generaal van het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Kultuurbehoud. Over hem is veel te vinden in Het Schoolverzet van dr. J.C.H. de Pater. ('s-Gravenhage 1969. Een uitgave van het Ministerie van Onderwijs en wetenschappen - Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie. Monografieën nr. 12.) Een aantal pagina's uit dat boek nemen we hier op.